9.9 C
Alger
AccueilMise en avantAlɣu n timunent n ukabar MAK : amek i d-ixf-is ?

Alɣu n timunent n ukabar MAK : amek i d-ixf-is ?

Date :

Dans la même catégorie

spot_imgspot_img
- Advertisement -

Alɣu n timunent/déclaration d’indépendance i yesker ukabar n MAK s yisem n tmurt n Taqbaylit/Kabylie, deg wass n 14 dujamber 2025 di temdint n Paris, tezgel tagejdit tamezwarut n tiɣri n timunent : di yal tamurt deg umezruy n umaḍal ur d-tlul tmurt-nni s tiɣri d-ikkan si berra n tmurt.

Kra n imedyaten kan :   

  • Alɣu n timunent n Iwanaken Idduklen/Etats-Unis n Marikan, illa-d di 04/07/1776 di « Independence Hall »  di  Philadelphie ; illa-d s 13 iwanaken/Etats imezwura.
  • Israël : di 14 maggu 1948,  deg usalay/musée d’art n Tel Aviv. 
  • Vietnam : di 2 ctamber/septembre 1945 di tferka n ijeǧǧigen Ba Dinh di Hanoi.
  • Irlande : di 21 yennayer 1919 di Dublin, syin Legliz iqbel-itt di 6 dujamber 1921.

Di ṭṭrad n timunent n tmurt n Lezzayer, gar 1954 d 1962, ayen iṭṭfen GPRA ur iskir alɣu n timunent qbel ad ifru akked Fransa, d tamsalt-nni n wakal : ALN ur iṭṭif tardast tilellit seg wakal n Lezzayer (zone libérée), akken GPRA ad yizmir ad iger tiɣri s timunent n tmurt. ALN ur llin gar ifassen-is yemrigen/armes imeqqranen swayes izmer ad iqabel tazmert tameqqrant n Fransa : imruden (canons, artillerie) akked timesrugaf n ṭṭrad.

Akabar n MAK ilul-d di 2001, seg Umussu Amaziɣ, si tɣennant akked tekriṭ n tsertit n udabu n tmurt n Lezzayer. Timenɣiwt n 130 yemdanen i d-ikkren, ifassen d ilmawen, akken kan ad suɣen s lbaṭel iḍran ilmend n tmenɣiwt n Masinisa Guermah di tzeqqa n ijadarmiyen, ur tezmir ad tekkes di yal admeɣ. D awcem, illa, ad d-iqqim ur inegger.

Timenɣiwt-nni n Izzayriyen s ufus n iserdasen n tmurt n Lezzayer tekka-d si tsertit n taârabt-tinneslemt n FLN icudden tamurt si 1962 akken ad bnun tamurt ur nelli, ad kksen tamurt illan si nnig 30 leqrun n umezruy. Din i d-ikka wugur.

Maca, abrid n beṭṭu i d-iwwi ukabar n MAK, ur illi d abrid issuffuɣen. Tamurt yiwet i yellan, d tin i sduklen imezwura, d Tamazɣa, tezdi seg yixef ɣer yixef. 

Si tazwara n umezruy, d imnekcmen, yiwen deffir wayeḍ, i tt-ibḍan d tiḥedrin. Mačči d tarwa n tmurt ara yazzlen ass-a ɣer beṭṭu nniḍen.

D timanit-nni n yal tamnaṭ i yellan zik, i d abrid issuffuɣen akken yal tamnaṭ ad tizmir ad tefru uguren n tmeddurt n tarwa-s deg wakal-is. Uguren n tudert n udrar, n uzaɣar, n tiniri mgaraden, akken mgaradent treẓmiwin/solutions n ferru-nsen.

Alɣu n timunent n MAK ur issefk ad iqqim kan d anzel n tsertit n tekriṭ deg ufus n udabu, azekka win d-ineṭqen s wawal n izerfan, ad as-isbeɣ ‘’tacrurt n MAK’’, ad ittwarez ɣer lḥebs.

Issefk tiririt i tiɣri n MAK akked tsusmi n wid akk ur nezmir ad d-suɣen si nnig 60 iseggasen :  issefk ad ibeddel udabu abrid-is, tikli-s, tasertit-is, tigawt-is akken ad tebnu Lezzayer tazzayrit ɣef tgejda n umezruy-is, di talwit akked tmura d-izzin n Tamazɣa.

Ma yella walɣu i negguni ugar d alɣu n timunent n tmurt n Lezzayer, akken ad tekkes icuddan i tt-iqnen ɣer Liga Aârabiya.  

Ass-nni, ad d-ffɣen imeḥbas ittwarzen, ur nɣin ur ukiren, ad tbedd tutlayt tamaziɣt d tutlayt tunsibt tamezwarut, ad tekcem deg uɣerbaz di yal tamnaṭ n tmurt, ad bedden izerfan isertan n yemdanen akken ad gren afus di tmurt-nsen, akken wid yuysen ur rekkben di teflukin n twaɣit i trewla ɣer tmura n medden.

Akken diɣ azekka ur d-ittili iceqqiq i tlalit n tikta n ‘’desperados’’ n ‘’dewla islamiyya’’.

Awal aneggaru, si tmuɣli-nneɣ, ayen akk i nesla, i neɣra ussan-a ɣef tedyant-a, di yal annar n uẓeṭṭa n internet akked yeɣmisen, d tikuffta kan n wayen ikeblen iseggasen d iseggasen, nekkni ad t-nẓer kan zun d almud n tugdut, di tikli n ddaw ubrid, nnig ubrid.

Tidet, ur illi yiwen d aḥerki n wayeḍ, ur illi yiwen d axabit n wayeḍ, acku yesdukel-aɣ akk usirem n bennu n tmurt-nneɣ tameqqrant, akken azekka ad yimɣur ccan-is…   

Aumer U Lamara 

Dans la même catégorie

Dernières actualités

spot_img

5 Commentaires

  1. Macci d isid i ikecmen imdanen. Zzur i iderrun yal ass di tmurt n Lzayer d ayen ur iqebbel la3qel. Kra ttidirin am sslaten wiyad am yigherdayen. Ar melmi? Izayriyen zran yak la3jeb i deg tt3umun. Maca amur ameqqran yettnezzih yarna yekkat afus.
    Macci d amkan n ulghu i tmunent i d aghbel. Ugur ameqqran d yimesbatliyen yettfen tamurt s ddra3 d ucengu di 62 ar ass-a.
    Nezra yak d akken Lzayer d lhebs. Yezzi-yas-d ssur d a3layan. Yal 5 lmitrat ad tafed a3sekri s ubeckid sbeddent d a3esas. Wid yellan ger leswar d yimehbas!
    Acu i yezmer ad yeg umehbus ?

  2. Amezruy maci d tussna taghurant.
    Tighri n De Gaule n 18 yunyu tusad s London.
    Tuget n leqdic asertan n FLN illad di Fransa, Tunes, kahira, … FLN yugh avrid n umennugh s slah. Matchi d avrid id iwwi MAK.
    Amezruy n Euroft itchur d imedyaten anida tighri i timunent negh i uveddel n uwanek ikkad s tmurt ghur tayett.
    Amezruy yal yiwen izmir ad-s-ifek anamek is s-Iran.

    ´Avrid beṭṭu i d-iwwi ukabar n MAK, …´ islektayed «avrid n vettu » n FLN n tmurt izzlen seg Dunkerque ar Dakar. Imir´Tamurt yiwet’ i yellan akken ittid-idja unekcam d siecle wis 19.
    ´Tamazɣa’ ad ´tezdi seg yixef ɣer yixef’ asmi ar ad-awin igherfan ines tilelli-nsen. Imir zemren ad-gen ayen ran. Am Euroft (UE) izdi timura tilelliyin, matchi igherfan aklan am Euroft n Hitler negh USSR.

    « Si tazwara n umezruy, d imnekcmen, yiwen deffir wayeḍ, i tt-ibḍan d tiḥedrin. » Dacu vtan ? Fkaghed kra n yisem i tmurt ayyi vtan inekcamen. Negh d disk nni n Idabu imi tettarrat !
    Tidet, Inekcamen zdin ayen imxalafen seg zik. Ulac dacu vtan.

  3. @ Bon pour moi:

    Aumer U Lamara deg wayen yura deg lkaɣeṭ ayi ufella, iwwi-d abrid ideg iteddu uɣmis ideg i ittaru.
    Rray n Le Matin d’algerie ɣef timunent n tmurt n iqbqyliyen ur ibeddel ara. Lḥaṣun, rray d rray-is.

    Acu kan awal i as-irra “Bon pour moi” ur ixuṣ ara.
    Ihud lebni wuɣef ibed lkaɣeṭ ines. Iwwi-d mgal n imedyaten i ixulfen widen i d-iwwi Aumer.

    ET

    … entre temps, je cite: „Le Haut Conseil de la langue arabe (HCLA) a honoré, jeudi, le président de la République, Abdelmadjid Tebboune, en reconnaissance à son engagement constant en faveur de la valorisation et de la promotion de la langue arabe et à son rôle stratégique dans la préservation de l’identité nationale.“

    Source: Le Journal El-Miudjahid“ Du 19.12.2025

  4. Nous ne voulons aucune division et refusons tout regionalisme sectaire

    Nekni d Imaziɣen yerna nnig waya d Izzayriyen.
    Imeɣrasen nneɣ nnuɣen ɣef
    Lezzayer ara yeqqimen d yiwet ur nebḍi ara.

    • @_Ireḥḥalen,

      seg tama inek ay Areḥḥal, a win ur illin tamurt, iwehha wawal i d-tewwiṭ iwsawen. Keččini am uzeḥḥaf n uyaẓiṭ: anisi i d-iwta waḍḍ ad t-awi yides.

      Ama d ineɣmasen nneɣ iqbayliyen ama d wiyiḍ n iḍen, yiwen ur innuɣ ɣef n Lzayer am tin i d-innulfan deg 1962.
      Tamacahutt ayi teḥfa, tekkussem am yiɣsan i umi ttɛawwaden tiwwi. Ula i umi ara d-brun.

      Amek akka yiwen n umerkub am Tebbun ad ittrayi fellaneɣ ? Ur nesɛi ara irgazen ? Ur ak-iččur ara tiṭṭi-k mass aselway Ferhat n At-Sɛid ?

      Yiwen ur izmir ad irgel tikli n umezruy.
      Ass n 14 deg bujamber d ass ideg iqqerṣ ṭbel. Ihi urar ikfa.

      Mayella d ayen i ak-iɛnan, kečč d areḥḥal. Anida i d-ilul wass d tamurt-ik. Nekni ala yiwet n tmur i inella: Tamurt n Ikbayliyen.

      I kečč aqiḍun, i nek axxam;
      I kečč alɣem, i nek aɣyul;
      I kečč lɛar; i nek iseɣ

      Iberdan nneɣ mxalafen am yiṭṭij akked wayyur.
      Tudert i lebda i tmurt n leqbayel tilellit.
      Tirẓi war cced i inekcamen, iḥeqqaren, i yikerkisen…

      Inisi

LAISSEZ UN COMMENTAIRE

S'il vous plaît entrez votre commentaire!
S'il vous plaît entrez votre nom ici