Leǧwahi n uzizibu yettaɣ-iyi lḥal bdiɣ tiɣilla-nni n udrar ideg ara s-ijbu bnadem di lǧiha akkin. Lakin dɣa, armi ttqarib ad as-ḍilleɣ, yawi-yi Rebbi skadeɣ akk adrar, lakin, akkin agemmaḍ i wasif, ddaw dɣa n tlemmast n udrar, armi yi-iḍher… a Rebbi ! Ma d sebaâ leswaq i yaâmren, ur xeddmen ara akken s lɣaci ! Ulamma yebaâd fell-i d ddeqs, lakin waliɣ : taddart. Meqqret mačči d kra.
Truḥ akken d taɣezfant, tebda akka cwiṭ di lemqaâda tama n wasif, syin ar ttalin yexxam-is armi d kra n tqiccurt iwumi tḍal ahat akkin. Lakin, mi akken tebda aâqleɣ taqubbet tḍurref akka cwiṭ, meḥsub d taqernit ɣer da. Sakin… sakin, dayen tabaɛ, isi beddeɣ, dehceɣ. Iḍher-iyi-d si tlemmast n lɣaci-nni ssut n ṭbel am acemma kan. Walakin, ur ittili ara wanect-nni n laâibad di tmeɣra. Alukan n walbaâd n lqeyyad neɣ n wayen i s-ihwan. Mara sekdeɣ, taqubbet-nni iwumi zzin sya d sya am uweṭṭuf mara d-inɣel, lakin laâmer ẓriɣ zyara neɣ zerda texdem akken s lɣaci. Ḥedreɣ dagi ɣur-nneɣ i zyara n taâcurt ɣur Jedd-i Bu ijellaben, lakin ayen la ttwaliɣ ass-nni ur as-cfiɣ ara ẓriɣ-t di ddunit-iw.
Dayen isi beddeɣ, wehmeɣ. Ittak-d Rebbi lmumen i lmumen. Atta tqeḍaâit n lmal d ubrid ukarrus, inher-itt-id yiwen uqcic. Yaweḍ-d ɣur-i, isellem-d fell-i, rriɣ-as, steqsaɣ-t. Netta dɣa, lxir akk ameqqran ara txedmeɣ deg uqcic, lemziya, d lferḥ ara t-tesferheḍ, am akken yečča seksu d wudi : d mara a k-taɣ am uberrani di tmurt-is, testeqsiḍ-t ɣef iberdan neɣ dayen akk issen din. Lḥasun jerrbeɣ nek, Daɣ netta tura… tura…
Daɣ netta tura, acḥal d abrid i… rriɣ lxir deg warrac, steqsayeɣ-ten di lberrani ɣas cwiṭ s lekteb. Yiwen d sin lekdubat ɣer wiyiḍ akk… zayed naqes.
Lḥasun, ass-nni yaâlem Rebbi ar s tidet-iw. Ula d netta yefreḥ. Deg akken ifreḥ, yerra-tt d urfan, di syin irra ttar s tsusmi, la d-iskad kan, itečč seksu d wudi-nni, la d-iqqar deg ul-is : « a tebra tin akken ara yaru Rebbi deg uqerruy-iw ur ak-tt-mliɣ alamma tcedhaḍ-tt !…
Yuɣal lḥasun ihda-t-id Rebbi. Ẓriɣ ad t-id-yehdu, inna-k :
– Ur tessineḍ ara Ccix Ḥmed Waâli ???… Ad aɣ-yenfaâ Rebbi s baraka-s ??! Ur tt-tessineḍ ara taddart-inna iwumi qqaren Tizi n Tfilkut ?…
Segmi yas-uɣalen wurfan d leḥnana ɣur-i, ittu yakk tiɣeṭṭen-is la t-ittraǧun, yeḥku-yi-d sakin. Ziɣ d akken tt-cukkeɣ : taqubbet-nni i d sebba, taqubbet-nni d Ccix Ḥmed Waâli, lwali yakk ameqqran n idurar-nni. Tinna, d zerda i yas-uqmen, irna aâd ass-nni n larbaâ d tazwert kan i d-zewren imezzuyer i uzekka-nni n lexmis. Ṭbel-nni d acḥal n tyugwin iḍebbalen i d-tettawi mkul terbaât d ansi d-tekka. Irna, imla-yi ma yehwa-yi ad awḍeɣ ɣer din ad d-ẓureɣ, di syin ɛument ṭumubilat ara yi-isiwḍen d ubrid nniḍen azekka-nni sbeḥ alamma d lexmis. Irnu, lxattima, isnaâet-iyi ula d iberdan-is ara gezmeɣ di syin, ad leḥqeɣ ɣer umkan, ma aâṭleɣ, i lmeɣreb.
Lḥasun, si deffir seksu d wudi-nni, fkiɣ-as issegra igerru, aqcic yetbeɛ lmal-is, nek subbeɣ. Wissen acimi, d akessar iyi-issaâyuyen ugar. Walakin, mkulci d tanumi. Mi yeɣli yiṭij, zegreɣ i wasif, di syin cwiṭ kan akka usawen, bdiɣ keccmeɣ lɣaci. Ttagadeɣ anekcum ɣer taddart taberranit mara deg ussan nniḍen kan akka menwala, ideg ara k-id-skaden kan keč weḥd-k. Ittili wanda, ɣas « d aberrani », ur k-ssinent ara, ad ak-d-qqarent tlawin « mreḥba », « laâslama », irna ad ak-d-snaâtent allen-nsent ma… d tizegzawin neɣ d tiberkanin ; ittili di taddart-nni kan ɣer tin tt-id-isuman, wanda… iyi-iččebbi Rebbi aâussen-iyi-d yergazen di tɣemmar, s lemkaḥel, ma refdeɣ kan allen-iw, neɣ lliɣ imi-w… mbla ma nniɣ-ak.
Lakin ass-nni n zerda d ayen nniḍen. Akken tebɣu tili ṭṭbiɛa-s taddart-nni n Tfilkut, neɣ isem-is, wwin-tt yemzuyar. Ali tadreḍ, neɣ ruḥ akka d wakka ulac win i k-d-igren tamawt. Am izenqan n temdint. Tabaɛ, taddart seg akken tebḍa d asawen, tettwaâzel akkin, imi d ixxamen-nni kan n imrabḍen at Ḥmed Waâli, fehmeɣ-ten ur bnin ara armi ten-iqas larcitik. Banen, ekkes-iten, effer-iten, d lebruǧ-nni ttafeɣ ala di temdinin am Lezzayer, neɣ di Fransa. Sin laâliyat, lakin ttbanen-d am akken akter ilmend n yaâcciwen i ten-id-issamin. Ladɣa segmi d-iwweḍ ubrid n urumi armi d sdat-nsen. Tumubilat beddent ɣer ṭṭerf d azerbabauɛ, s tidet, ad d-immekti bnadem ibulbaren-nni n Paris. Ma yehwa-yak, d aâggeḍ-nni n lɣaci, akk, ladɣa d usaâẓẓeg n lɣiḍa d ṭbel, i yi-d-ismektayen nek, dayen, d taâcurt ɣur Jedd-i Bu ijellaben.
Nnig ubrid kan dɣa, d taqubbet. Nnig tqubbet d « tilawin », d abraḥ kan dɣa, izzi-yas ufrag umezzir kan, meḥsub akken kan ara yettban lḥed. Tabaɛ, irgazen keccmen teffɣen din. Wa ad yawi taḥbult n lesfenǧ i yell-is, wa d afenǧal n lqahwa i yemma-s. Tabaɛ, uqmen-as ula d yiwen, deg imrabḍen-nni dɣa waqila, am cambiṭ, la yettazzal gar-asent, aqerruy-is aâryan, aqendur ibges ɣur nnig tgecrar, tidi tesluččex-it, aâkkaz deg ufus-is anect ilat, la t-ireffed s igenni yesmermuɣ fell-asent ad as-tiniḍ ur d-ittaǧǧa yiwet. Akken ibɣu yexdem, čaqlalat d imseččiwen, tukarḍa d imeṭṭawen d ucetki llant kan. Ad iniɣ, ulac win i yaâttben deg iqeddacen akk yettaâwanen din am netta. Armi, ula d yiwen uqcic, anect n umeksa-nni n tɣeṭṭen, lakin wagi d aḥraymi, isɣafel cambiṭ-nni, ikkat yettaâdday gar temɣarin, istaâmel s nniya-s kan, ijebbed-d si ddaw ucḍaḍ-is tisendyaq n zalamit, iznuzuy-asent, ittemceqllaâ yid-sent ɣef ssuma, aâni… marcinwar neɣ amek. Lḥasun,… Lḥasun dɣa sɣur tilawin-nni i d-sliɣ kra n imeslayen akken, d asefru, iǧaâl Rebbi ad ḍḥun d nutni yakk meḥsub i d sebba n tmacahut-agi. Lakin, armi d-ẓureɣ taqubbet.
Win ara yebɣun ad d-iẓur lwali am winna akken ilaq, yaâni akken ara yaâṭṭel daxel n tqubbet s yiman-is, ur as-ittextir ara taswiɛt n lkutra n lɣaci, n leḥris n wass n zerda. Lakin nek ur d-bniɣ ara.
Iḥun Rebbin afeɣ nnuba n tilawin taâdda sbeḥ. Itteḍḥi cwiṭ lemqeddem-nni ibedden ɣer tebburt n tqubbet, ula d netta s taâkkazt ; ur ittdeggir ara medden akken ara zerben, lakin isfehm-d lemmer d lebɣi win ikecmen si tebburt tamezwarut, ad iger kan lwaâda ɣer tsenduqt, ad iẓur iẓekwan n Ccix akked Lla Faḍma, ad iffeɣ di syin dɣa si tebburt tis snat, ad yeǧǧ amkan i wiyaḍ. Am nek am medden.
Mi kecmeɣ nnuba-w, tamezwarut kan mmektiɣ-d, irna ula d rriḥa, ad as-tiniḍ, asmi ẓureɣ taqubbet n Sidi Abderreḥman di Lezzayer, ziɣ ula di tmurt-nneɣ ttgerrizen lecɣal. Tidet i Rebbi… ifreḥ cwiṭ nnif-iw. A bnadem… tamurt-ik d tamurt-ik. Di kra n wayen ibɣu yili, ad k-iɣeẓẓ wul-ik mara tafeḍ ifent-tt tmura nniḍen. Ass-nni, daɣ netta uli yiniɣ. Neɣ ula d akken ‘’nniɣ’’. Ufiɣ ar armi d lemaâlmin, at senaâ s tidet, i yessnen ad ḍebaân s lbenna. Ayen la ttwalint wallen-iw. Ihi, rniɣ nniɣ deg ul-iw, imi yettban tabaɛ : lemaâlmin-nni ur ttilin ara di Lezzayer, neɣ ahat n Tunes, neɣ ma yefka Rebbi yakk n Lmerruk.
Mačči d lketra n tbeḥnaq, n tlellucin, n tǧenǧunin, i ɣer tettili lmaâna. D lxetyar-nsent, irna lemmer d lebɣi, cwiṭ akk, ladɣa, d wakken ara ṭṭfent amkan ilaqen […]
Si lǧiha-yagi ɣer tebburt tis snat, ḍehrent-iyi snat temɣarin, aâni s tuffra n lemqeddem, qqiment ɣer usenduq n Ccix, yiwet teṭṭef di rda, tetthuzzu aqerruy-is si sdat ɣer deffir, tesbecbuc, tdaâɛu, tayeḍ teḍher-iyi tḍumm-d akka cwiṭ n uɣebbar ɣef llajur n lqaɛa, tuqem-it di twemmust, tcudd-itt, terra-tt s iciw-is […]
Mi d-ffɣeɣ d timendeffirt, rniɣ sudneɣ tanebḍat n rxem n tebburt-nni tis snat, qelbeɣ-d, ufiɣ-d iman-iw ɣer temɣarin-nni n ṭbel d lɣiḍa, akked iqehwaǧiyen-nni yakk n leswaq, la ttemsawalen sya d sya… Di teswiɛin-nni i yas-qqareɣ : « Ad ak-yaâfu Rebbi a ‘’Nikut’’, d amezwaru yakk i d-isnulfan dexxan. Ad awḍen ifassen-iw lǧib, ad d-ddmen igirru, ad t-caâleɣ, ad jebdeɣ deg-s am Aâraben-nni yafen aman di Seḥra. Sakin ad ɛiwdent wallen-iw tulya. A wi ẓran anida tella tqubbet-is !
Belaïd At Ali
Tukkist 1/8 – Di tlemmast n udrar
Timerna / Notes :
1. Tiɣilla : asget/pluriel n tiɣilt.
2. Larcitik : d tafransit (l’architecte).

