D lewhayem di lecɣal n sidi Rebbi ! Win ur nessin ara « Tadaddact », imlil-itt-id, yili win s-innan « tagi d tameṭṭut n Bu Leɣṭuṭ », izmer ad ixaṭer s uqerruy-is ar d lekdeb. Acimi ? Kan akka kan. Mi tt-iwala, ad yini ur tenjim tagi ad tili d tameṭṭut n yiwen am Bu Leɣṭuṭ.
Walakin, d armi qqaren : « yufa wemger tittar-is ». kra n wayen akken ixussen Bu Leɣṭuṭ tewwi-t nettat. Ma dayen akk yesɛa izad, ad as-tiniḍ d nettat iwumi t-ikkes. Neɣ ɛad, ḥaca ma tefka-yas-t nettat s lebɣi-s. Qqaren-as « Tadaddact », dɣa ɣef tewzel, wezzilet. Ladɣa, tettban d tawezlant aṭas, aṭas, ilmend n urgaz-is mara tbedd ɣer tama-s. Netta yessurug d lebda aman seg yimi-s d wanzaren-is. Nettat, dɣa tekkaw. Tekkaw yakk d lmaḍi. Deg iḍarren alamma d aqerru, tekkaw, teqqur, ad as-tiniḍ ula d idammen-is daxel, wissen ma leḥḥun.
Daɣ netta, ahat dayen is tettban d tawraɣt, d tameḍaâfut, di tqejjirin-is armi d taɣesmart-is, ala iɣsan kan ara tettwaliḍ ttembiwilen. Lakin, ad iɣleḍ win ara iǧaâlen txuss di sifa neɣ tehlek. D lmuḥal. Ama d anebdu, ama d ccetwa, laâmer tt-iqriḥ uzɣal neɣ asemmiḍ. Laâmer tt-id-teccif tidi, neɣ tergagi. Laâmer tehlik, laâmer tt-iqriḥ uqerruy-is, neɣ i tt-tuɣ tawla.
Ayen i yas-iwwi i Bu Leɣṭuṭ bezzaf, d aqemmuc. Nettat, dɣa, ad as-tiniḍ ur tesɛi yara yakk. A Rebbi ma tekcem deg-s tḍadect, trennu tzemmeḍ di tcenfirin-is ɣer daxel, dɣa ad as-tiniḍ ixaḍ. Irna, ɣas tetečč, ɣas tneṭṭeq s yiwen wawal neɣ d sin, tuɣmas-is mačči yella win izemren ad tent-iwali, alamma yewhem bnadem amek teteffeẓ lqut, amek, ansi d-tessuffuɣ imeslayen. Irna, tabaɛ, nnan-t-id, a Rebbi tenna-d yiwen neɣ sin imeslayen deg wass. Alamma tettwaḥres kan, s sebba tameqqrant. Ma d Bu Leɣṭuṭ, thedder-as kan s wallen. Mi tent-id-terfed kan deg-s, tesmuqel-it, netta yeẓra, ifhem dacu tenna.
Daɣ netta, ad yili Bu Leɣṭuṭ isneḥneḥ-d d uzniq azniq, izzuɣur-d ajerbub-is, ismiriy-d isusfan ɣer tamart-is… Akken di mi d-ikcem s axxam, tefka-t-id tebburt n usqif ɣer daxel, tqabel-it-id Tdaddact, dɣa argaz ad ak-iḍher ibeddel akken ma yella. Welleh Bu Leɣṭuṭ-nni ! Welleh ileddayen-nni… ikkaw akk deg yiwet n teswiɛt ; ifenɣaren-nni ines uɣalen ɣer daxel ; lḥasun udem-is akk teɣli-d fell-as d « ssifa-nni n laâqel » iɣef ittnadi di tejmaât ur tt-yufi.
Bu Leɣṭuṭ, lḥasun, yuɣal d argaz am yergazen, mi kan tesked deg-s s wallen-is Tdaddact ! Nettat, ladɣa mačči d argaz-is kan i tessedhac akken s tqadumt-nni ines n tekɛurt. Aâni mačči d lqedd aɣezfan neɣ d tuzert i ttagaden laâibad. Ittili kra ɣer daxel n bnadem, is ara yessewḥac ɣas netta anect n taẓẓelt. Ad yelfu am lxuf-nni n uzrem. Akken Tadaddact. Daɣ netta, kra n wid akken iqqaren i Bu Leɣṭuṭ « susem neɣ ad k-wteɣ », akken di mi ara d-mlilen yid-s nettat, ad susmen, ad berrun i wallen-nsen, am akken d izem i ten-id-iqublen.
Dacu n lmektub, dacu n lwaâd, is issemlal yiwen am Bu Leɣṭuṭ netta d yiwet am Tdaddact armi myezwaǧen ? D ayen ur izmir ḥed ad t-ifhem. Wissen ma d lwaldin-is, uqbel ad mmten, i yas-tt-yuɣen asmi t-mazal meẓẓi. Wissen d netta kan i tt-id-iwwin s yiman-is, s ufus-is, seg wasmi d-iqqim weḥd-s. Ulac win d-iwwin s lexbar. Dacu kan, tabaɛ ḍḥan-d myeslaḥen, uqmen ddunit, zemren i yiman-nsen, gar cwiṭ d waṭas.
Di taddart n Tgemmunt at Musa s lekmal, lḥasun ulac win mmetren, ulac win i wuɣur ten-terra tmara, ḥaca ma s lxedma-nsen, s ddraâ-nsen. Teggra-d temsalt n liḥala-nsen, d ṭṭbiɛa-nsen n way gar-asen, weḥd-nsen seg umnar ɣer daxel. Winna, iḍher-ak lḥal ama ɛacen akken d lwaḥid d iseggasen, ar armi ufan iman-nsen msaden, myaâǧǧaben, lḥasun, gerrzen.
Belaïd At Ali
09/1946
Timerna / Notes :
1. Tadaddact : tin ittdaddacen, iteddun s leḥder ; ddu ddac-ddac (fr. marcher à petits pas). Llufan ittdaddac qbel ad yissin ad ilḥu akken iwata.
2. « Yufa wemger tittar-is (tuccaris?) » : illa wawal akken nniḍen : « yufa wezduz afus-is », zun dduklen, msadan. (fr. complémentaire).

